Rijetko započinjemo pisati neki tekst postavljajući pitanje: Što je to o čemu pišemo?, jer obično su autori nekog teksta stručnjaci zato područje, pa je logično smatrati, da bar oni znaju, što je to o čemu pišu.
No, pisati o shizoafektivnom poremećaju ne možemo, a da ne istaknemo svoju dilemu prije svega iz slijedećih bitnih razloga:
- Klasična psihijatrija velikana njemačkog govornog područja tu dijagnostičku kategoriju niti ne spominje.
- Međunarodna klasifikacija SZO-a je u svojoj devetoj reviziji shizoafektivni poremećaj svrstala u skupinu shizofrenije (295.7), dakle decidirano ga je svrstala u kategoriju shizofrenije isto kao i ostale tipove shizofrenije (simpleks formu, paranoidnu, hebefrenu i katatonu formu), a ne kao zasebnu dijagnostičku kategoriju.
- Međunarodna klasifikacija MKB-10 nekoliko godina kasnije (vrlo vjerojatno pod utjecajem američke klasifikacije ili bar američkih autora) izdvaja shizoafektivni poremećaj kao zasebnu dijagnostičku kategoriju, koju raščlanjava na slijedeće podkategorije:
- manični tip
- depresivni tip
- mješoviti tip
- drugi
- neodređen
- Američka klasifikacija DSM-IV (slično kao i MKB-10) uvodi shizoafektivni poremećaj kao zasebnu dijagnostičku kategoriju (F25) dijeleći je u slijedeće podkategorije:
- bipolarni tip
- depresivni tip
Proveli smo višegodišnje retrospektivo ispitivanje na Psihijatrijskoj klinici Vrapče (unazad 6 godina) i niti kod jednog bolesnika koji je dijagnosticiran sa shizoafektivnim poremećajem, a koji je imao više od 3 hospitalizacije nismo dijagnosticirali u svim boravcima shizoafektivni poremećaj, već su osim shizoafektivnog poremećaja bile dijagnoze ili shizofrenije ili bipolarnog poremećaja ili obje te dijagnoze.
Navedeni primjeri jasno upućuju, da dijagnoza shizofrenog poremećaja, ma kako dobro bila operacionalizirana, možda i dobre prediktvne validnosti, ne može zadovoljiti iole iskusnog kliničara. Potrebno je samo postaviti pitanje: Što se u kliničkoj slici shizoafektivnog poremećaja (ili možda bolje rečeno shizoafektivnog podtipa shizofrenije) promijenilo između MKB-9 i MKB-10, ili možda u biologijskim parametrima kao postmortem nalazu mozga, nalazu MR-a, genetskim istraživanjima ili, da se opet vratimo kliničkim iskustvima, terapijskom odgovoru, i da li su te promjene pridonijelu boljem razumijevanju kliničke slike?
Sve je više spoznaja na području genetike, koji upućuju na moguće zajedničke ili kombinirane osnove za shizofreniju, shizoafektivni poremećaj i bipolarni poremećaj, no nema nijednog specifičnog čimbenika samo za shizoafektivni poremećaj. U kliničkoj slici prema recentnim klasifikacijama (MKB 10) dijagnozu shizoafektivnog poremećaja treba postaviti kada su i shizofreni i afektivni simptomi izraženi istodobno ili unutar nekoliko dana. Simptomi obje dijagnostičke kategorije moraju biti nazočni u istoj epizodi, dakle već time se autori klasifikacije ograđuju od činjenice, da se radi o životnoj dijagnozi, već o dijagnozi epizode. To je kompatibilno i s našim rezultatima doživotnog praćenja psihotičnih bolesnika.
Važno je istaknuti, da se prema obje recentne klasifikacije ne spominje nijedan "novi" simptom niti znak, koji bi se razlikovao od simptoma shizofrenije ili bipolarnog poremećaja. Isto ako je važno istaknuti, da nema nijednog lijeka (psihofarmaka i/ili stabilizatora raspoloženja), koji je preporučen u liječenju shizoafektivnog poremećaja, a koji se ne navodi u liječenju shizofrenije i/ili afektivng poremećaja.
